თანამედროვე ეპოქაში ადამიანის ცხოვრება კომპიუტერული ტექნოლოგიისა და ინტერნეტის გარეშე წამოუდგენელია. უამრავ შესაძლებლობასთან ერთად ინტერნეტს ინფორმაციის სწრაფად მიღებისა და გადაცემის ფუნქცია აქვს. ამიტომაც დროის უდიდეს ნაწილს ადამიანები ელექტრონულ მოწყობილობებთან ატარებენ. ბოლო პერიოდში განსაკუთრებულ ინტერესს ადამიანები სერიალების მიმართ იჩენენ, რომლებიც ინტერნეტსივრცეში სწრაფად ვრცელდება. ასევე იქმნება ახალი თამაშები და ვიდეოები, რომლებიც განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევენ მოზარდებში.
ინტერნეტში ნავიგაციას ბავშვები/მოზარდები მარტივად ახერხებენ. მიუხედავად ასაკობრივი შეზღუდვებისა, მოზარდებისთვის ნებისმიერი მასალა მაინც ხელმისაწვდომია. მნიშვნელოვანია მაქსიმალურად გაკონტროლდეს ბავშვებისა და მოზარდების ონლაინსივრცეში მუშაობა.
ბოლო პერიოდში მსოფლიო მოიცვა სამხრეთ კორეულმა მინისერიალმა „კალმარის თამაშები“ (Squid game), სადაც ერთი შეხედვით ბავშვური, უწყინარი თამაშები, რეალურად სისხლიან შეჯიბრებადაა ქცეული. განსაკუთრებული სისატიკითაა შედგენილი თითოეული თამაში. სულ რაღაც ერთი თვის გამოსულ სერიალს უამრავი მნახველი ჰყავს. სამწუხაროდ, აღნიშნული სერიალის შესახებ ინფორმაცია ჩვენს ბავშვებსა და მოზარდებს უკვე აქვთ. თავადაც თამაშობენ მიმსგავსებულ თამაშებს, ქმნიან პერსონაჟების ფანკლუბებს, დახურულ ჯგუფებს სოციალურ ქსელებში, სადაც განიხილავენ სერიალის გმირებს. მსგავს აქტივობებში ჩართულნი არიან ის მოსწავლეებიც, რომელთაც ჯერ კიდევ არ უნახავთ აღნიშნული სერიალი. მკვლევარებს უჭირთ ზუსტად იმის თქმა, თუ რამ გამოიწვია ასეთ მცირე დროში სერიალის პოპულარულობა, მაგრამ ფაქტი ერთია - დღითიდღე იზრდება ამ სერიალით დაინტერესებულთა რიცხვი. სასკოლო სივრცეში მოსწავლეები ხშირად დასვენებების დროს თამაშობენ/აცოცხლებენ ფილმის სიუჟეტს მსგავსი წესებით. ამასთან დაკავშირებით ჩვენი სკოლის პედაგოგებს შესაბამისი რეკომენდაცია გაეწიათ.
მნიშვნელოვანია მშობელთა ჩართულობა, რათა თამაშებმა ნეგატიური ზეგავლენა არ მოახდინოს ბავშვთა/მოზარდათა ფსიქო-ემოციურ და სოციალურ განვითარებაზე.
- შეძლებისდაგვარად მეტი დრო გაატარეთ შვილებთან ერთად;
- ყურადღება მიაქციეთ, ბავშვი/მოზარდი დღის განმავლობაში რით არის დაკავეული და დაგეგმეთ მშობლებისა და შვილების ერთობლივი აქტივობები (მაგალითად, გასეირნება პარკში, სამაგიდო და ლოგიკური თამაშები, ხელსაქმე, ფილმის ერთად ყურება და ა.შ.);
- ყურადღება მიაქციეთ, რა თემაზე საუბრობენ. ავლენენ თუ არა უჩვეულო ქმედებებს, რაც აქამდე არ შეგიმჩნევიათ. ბავშვები ხშირად ბაძავენ ფილმის პერსონაჟებს. იმეორებენ მათ ქცევას და იყენებენ იმავე ლექსიკას. შესაბამისად, სიახლე ქცევასა თუ ლექსიკაში შესამჩნევი იქნება თქვენთვის;
- ყურადღება მიაქციეთ თამაშების შინაარსს. აუცილებლობის შემთხვევაში ჩაერიეთ. ეცადეთ ესაუბროთ და მათთვის გასაგებ ენაზე აუხსნათ, რა ნეგატიური გავლენა შეიძლება იქონიოს ამა თუ იმ ინფორმაციამ მათზე;
- გაეცით მათ კითხვებს პასუხები. ეცადეთ, ინფორმაცია იყოს მოკლე და ლაკონური. თავად დაუსვით კითხვები. ეცადეთ გაიგოთ, რა იციან ამ საკითხის გარშემო. იყავით ყურადღებით, არ მიაწოდოთ იმაზე მეტი ინფორმაცია, ვიდრე თავად ფლობენ ამა თუ იმ თემის გარშემო;
- დაგეგმეთ ერთად საინტერესო და შემეცნებითი ფილმის ნახვა. აღფრთოვანება გამოავლინეთ დადებითი პერსონაჟების ქმედებების მიმართ;
- იყავით უფრო დირექტიულები. აუხსენით ბავშვებს, რომ არის რაღაცები, რისი ცოდნაც გარკვეულ ასაკს მოითხოვს. მათ უნდა იცოდნენ, რა არის დაშვებული და მათი ასაკისთვის შესაფერისი;
- ბავშვებმა უნდა იცოდნენ, რას ემსახურება მსგავსი ტიპის ფილმების, სერიალების, თამაშების შექმნა და გავრცელება. მათ უნდა აუხსნათ, რომ ზოგიერთი ადამიანი ბოროტად სარგებლობს სხვების მორჩილი ბუნებით. მათ ადვილად შეუძლიათ ასეთ ადამიანებზე ზეგავლენა მოახდინონ, პირადი გამორჩენის მიზნით (შექმნან ბიზნესი, მიიღონ შემოსავალი და მისთ);
- ესაუბრეთ მეგობრულად და არა კრიტიკულები შემფასებლის პოზიციიდან. ბავშვებმა უნდა იცოდნენ, რომ შეცდომებს ყველა ადამიანი ვუშვებთ, მაგრამ გამოსწორება ყოველთვის არის შესაძლებელი;
- ბავშვებს/მოზარდებს აუხსენით, რა არის რაიმეზე მავნე დამოკიდებულება და როგორ ადვილად შეიძლება ჩანაცვლდეს ერთი დამოკიდებულება - მეორით. მოუყვანეთ მაგალითები ყოველდღიური ცხოვრებიდან, პირადი გამოცდილებიდან და ა.შ.;
- ეცადეთ დაანახვოთ ბავშვებს/მოზარდებს ინტერნეტსივრცის არარეალურობა, მისი დადებითი და უარყოფითი გავლენა ადამიანებზე. პირიქით, დაანახვეთ მათ რეალური სამყაროს დადებითი მხარეები;
- დაეხმარეთ, აღმოაჩინონ სამყარო დამოუკიდებლად, ისწავლონ საკუთარ შეცდომებზე და არ იხელმძღვანელონ სხვების მიერ მიწოდებული ინფორმაციით (იქნება ეს მულტფილმი თუ ფილმი, სადაც მეტისმეტად დეტალურადაა სიუჟეტი მოცემული ყოველდღიური ცხოვრებიდან);
- ხშირი აქცენტირება/აკრძალვა აღნიშნული თამაშის/სერიალის მიმართ გაზრდის ინტერესს და გამოიწვევს ბავშვის გაღიზიანებას;
- შეარჩიეთ შესაბამისი დრო საუბრის დაწყებამდე;
- შეინარჩუნეთ სიმშვიდე;
- არ უსაყვედუროთ;
- არ შეიაშინოთ;
- არასდროს გააუფასუროთ ბავშვის/მოზარდის მონათხრობი. აგრძნობინეთ, რომ მისი აზრი და ნაამბობი მნიშნელოვანია;
- დააკვირდით, ხომ არ აქვს ბავშვს/მოზარდს ძილის პრობლემები;
- დააკვირდით გუნება-განწყობის ცვლილებას;
- პატივი ეცით ბავშვის/მოზარდის პირად სივრცეს, თუმცა გარკვეულ შემთხვევებში მნიშვნელოვანია გადამოწმება/გაკონტროლება. ყურადღების გაზრდა არ ნიშნავს გადამეტებულ კონტროლს, შეზღუდვასა და აკრძალვას;
- არ დაანახვოთ ბავშვებს თქვენი მღელვარება. შეეცადეთ, იყოთ ზომიერი, კარგი მსმენელი, თავდაჯერებული, ინფორმირებული, გულისხმიერი, რათა უფრო მეტი ნდობა მოიპოვოთ.
- გახსოვდეთ, რომ ახალი თამაშების შექმნა და მათი მრავალფეროვნება შეუქცევადი პროცესია. თქვენ ყოველთვის არ გექნებათ ინფორმაცია, თუ რა სახის აქტივობებში არიან ჩართულნი თქვენი შვილები. ამიტომ მნიშვნელოვანია, იყოთ მათთან ახლო ურთიერთობაში. თავად იყოთ გულწრფელნი და გაუზიაროთ მათთვის ასაკის შესაბამისი ინფორმაცია. განსაკუთრებით ეფექტურია, როცა თავად უყვებით პირად განცდებსა თუ გამოცდილებაზე. ასეთ დროს მათი მხრიდანაც ნდობა იზრდება და მეტი ინფორმაციას გასცემენ.
- გახსოვდეთ, მსგავსი ტექნოლოგიური თამაშები/ვიდეოები კარგავს ელფერს, როცა ადამიანი დაკავებულია საინტერესო აქტივობებით. ბავშვებზე შთაბეჭდილების მოხდენა საკმაოდ მარტივია. ეცადეთ, დაიცვათ ზომიერება. ერთდროულად ბევრი აქტივობა არ შესთავაზოთ. გაითვალისწინეთ, ძლიერი შთაბეჭდილებებისა თუ ემოციის მიღების შემდგომ რთულია რაიმე მცირედით დაინტერესება;
- გახსოვდეთ, ეს თქვენ ხართ უფროსი და თქვენ უკეთ იცით, რა არის ბავშვისთვის სასარგებლო თუ საზიანო. ამიტომ ნუ მოგერიდებათ, ბავშვს აუხსნათ თქვენი ამა თუ იმ ქცევის მოტივი. მან უნდა იცოდეს, რომ ზოგჯერ მის თხოვნას ვერ გაითვალისწინებთ გარკვეული მიზეზების გამო. როცა კი მოგეცემათ საშუალება, რომ მისი აზრი გაითვალისწინოთ, აუცილებლად შეასრულეთ ეს. ასეთი მიდგომით ბავშვი გრძნობს, რომ ის და მისი შეხედულებები ოჯახის წევრებისთვის მნიშვნელოვანია და როგორც კი ამის შესაძლებლობა იქმნება, ითვალისწინებენ მას;
- თუ ბავშვის/მოზარდის ქცევაში შენიშნავთ რაიმე ტიპის უჩვეულო ქცევას, მიმართეთ დამრიგებელს, რათა მეტი ყურადღება მიაქციოს მოსწავლეს თანატოლებთან ურთიერთობების დროს;
- თამაშებთან დაკავშირებული სოციალური ჯგუფის არსებობის შემთხვევაში, გამოიკვლიეთ და დააზუსტეთ, თუ რა მიზნებს ემსახურება აღნიშნული ჯგუფი. აუცილებლად, დაანახვეთ აღნიშნული ჯგუფების უარყოფითი მხარეები, ცოცხალი კომუნიკაციის მნიშვნელობა და ეფექტურობა.